Universiteit Maastricht:

Profiel Socrates-leerstoel Universiteit Maastricht

Prof. dr. ir. Harro van Lente

Bijzondere leeropdracht: ‘Filosofie van duurzame ontwikkeling, vanuit een humanistisch perspectief’

Email: e-mail: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien.

Deze bijzondere leerstoel vanwege de stichting Socrates werd in september 2008 gevestigd bij het International Centre for Integrated assessment and Sustainable development (ICIS) binnen de Faculty of Humanities and Sciences van de Universiteit Maastricht.

Harro van Lente (1962) studeerde natuurkunde en filosofie aan de Universiteit Twente. Hij promoveerde aan dezelfde universiteit in 1993 op een proefschrift over Promising Technology, the Dynamics of Expectations in Technological Developments. In zijn dissertatie onderzoekt hij de wijze waarop verwachtingen technologische ontwikkelingen sturen in het laboratorium, in technisch-wetenschappelijke onderzoeksgebieden en in de maatschappij als geheel.

Na zijn promotie heeft hij als post-doc gewerkt in Spanje en Maastricht en als onderzoeksmanager bij Inspire Foundation, een denktank van KPMG. Sinds 1999 is Harro van Lente verbonden aan de Universiteit Utrecht bij de onderzoeksgroep Innovatiewetenschappen. Als hoofddocent is hij verantwoordelijk voor de onderzoekslijn Dynamics of Emerging Technologies en verzorgt hij bachelor- en masteronderwijs in de opleiding Science and Innovation Management.

De leerstoel is gevestigd bij het International Centre for Integrated assessment and Sustainable development (ICIS) binnen de Faculty of Humanities and Sciences van de Universiteit Maastricht.
Het doel van de bijzondere leerstoel is om nieuwe inzichten en kennis over wat men moet verstaan onder duurzame ontwikkeling en hoe het in de praktijk kan worden toegepast, verder worden ontsloten en beschikbaar worden gesteld aan derden.

De essentie van duurzame ontwikkeling is: voorzien in de fundamentele behoeften van de mens - zonder geweld te doen aan de natuurlijke leefsystemen op aarde. Dit idee ontstond in de vroege jaren tachtig van de vorige eeuw en vloeide voort uit een wetenschappelijke kijk op de verhouding tussen de natuur en de maatschappij. Het concept ‘duurzame ontwikkeling’ reflecteerde het streven van de wereldbevolking naar vrede, vrijheid, verbeterde leefomstandigheden en een gezond milieu. Kenmerkend is de poging om de vier genoemde idealen - vrede, vrijheid, verbeterde leefomstandigheden en een gezond milieu - met elkaar te verbinden. Deze ambitie is ingegeven door het besef dat het streven naar één van die idealen vaak betekent dat de anderen óók nagestreefd moeten worden. Dit streven naar ‘duurzame ontwikkeling’ is één van de grote uitdagingen voor onze huidige samenleving.

Het welzijn van de aarde en van de mensheid zijn echter intrinsiek met elkaar verbonden. Waarom we dat lange tijd niet begrepen hebben, heeft alles te maken met ons dualistisch en antropocentrisch denken. Het hele cultuurproces dat de mens heeft ontwikkeld, stelde de mens in het middelpunt en beschouwde de natuur als een eindeloos te exploiteren goed, ten dienste van de mens. Het joods-christelijke denken enerzijds en het wetenschappelijke, technologische en kapitalistische vooruitgangsgeloof anderzijds hebben deze antropocentrische visie diepe wortels gegeven in onze cultuur en in ons denken en handelen. Dat antropocentrische en natuurvijandige denken is de jongste jaren echter sterk onder druk komen te staan. De ervaring dat we met het westerse ontwikkelingsmodel tegen de grenzen van onze natuurlijke omgeving aanstoten en dat de natuur zich soms ook tegen ons keert, is daar niet vreemd aan. Maar ook de postmoderne cultuur zelf heeft het eendimensionale vooruitgangsdenken gerelativeerd.

In de leeropdracht staan twee thema’s centraal. Aan de ene kant zal de bijzondere leerstoel onderzoek verrichten naar de postmoderne humanistische filosofie in de context van duurzame ontwikkeling. Met andere woorden, een kritische reflectie op het humanisme als normatief kader voor duurzame ontwikkeling. Aan de andere kant zal het concept ‘duurzame ontwikkeling’ zelf onderzocht worden. Met name de relatie tussen duurzame ontwikkeling en behoeften is problematisch. Behoeften zijn geen vaststaande gegevenheden, maar ontwikkelen zich in en met maatschappelijke verandering. De co-evolutie van technologie en behoeften is van belang: historisch onderzoek laat zien, hoe nieuwe technologie transformeert van vreemd, ongemakkelijk element tot een vanzelfsprekend en benodigd onderdeel van levensvorm en identiteit. Dit roept de vraag op, welke nieuwe, toekomstige behoeften we ons kunnen veroorloven.

Recente publicaties:

Hessels, L., H. van Lente and R. Smits (2009), In search of relevance: the changing contract between science and society, Science and Public Policy, Vol. 36(5), p. 387-401.

Van Lente, H. (2009), ‘Prospective Structures of Science and Science Policy’, in J. Hage and M. Meeus (eds.) Innovation, Science, and Institutional Change: A Research Handbook. Oxford: Oxford University Press, p. 369-390.

Van Lente, H. and S.A. Mohrman (2009), ‘Knowledge Dynamics In Context - Introduction’, in J. Hage and M. Meeus (eds.) Innovation, Science, and Institutional Change: A Research Handbook, Oxford: Oxford University Press, p. 287-293.

Van Lente, H. and J. van Til (2009), ‘Emerging Strategies and Coordination in Nanocoating Innovation’, in S. Arnaldi, A. Lorenzet and F. Russo (eds) Technoscience in Progress, Managing the Uncertainty of Nanotechnology, Amsterdam, Fairfax USA: IOS Press, p.53-64.

Van Lente, H. and J. van Til (2008), ‘Articulation of sustainability in the emerging field of nanocoatings’, Journal of Cleaner Production 16, p. 967-976.

Hessels, L. and H. van Lente (2008), ‘Re-thinking new knowledge production: A literature review and a research agenda’, Research Policy, Vol. 37 (2008), p. 740-760.

Merkerk, R.O. van and H. van Lente (2008), ‘Asymmetric positioning and emerging paths: the case of Point-of-Care’, Futures, Vol. 40, p. 643-652.

Nahuis, R and H. van Lente (2008), ‘Where are the Politics. Perspectives on Democracy and Technology’, Science, Technology and Human Values. Vol. 33 (5), p. 559-581.

Van Lente, H. and J. van Til (2007), ‘A Combined Roadmapping-Cluster Approach For Emerging Technologies’, International Journal of Foresight and Innovation Policy, Vol. 3(2), p. 121-138

Borup, M, N. Brown, K. Konrad and H. van Lente (2006), ‘Expectations in Science and Technology’, Technology Analysis & Strategic Management. Vol. 18 (3/4), p. 285-299.

Luiten, E., H. van Lente and K. Blok (2006), ‘Slow technologies and government intervention: energy efficiency in industrial process technologies’, Technovation. Vol. 26, p. 1029-1044

Van Lente, H (2006), ‘Expected Behavior: Anticipation of Use in Technological Development’, in: A. Slob en P.P. Verbeek (red.), User Behavior and Technology Development. Shaping Sustainable Relations Between Consumers and Technologies. Berlin: Springer.

Van Merkerk, R. and Van Lente, H. (2005), ‘Tracing emerging irreversibilities in emerging technologies: The case of nanotubes’, Technological Forecasting and Social Change, Vol. 72, p. 1094-1111.

Contactgegevens

International Centre for Integrated assessment & Sustainable development

Universiteit Maastricht

Postbus 616

6200 MD Maastricht

Tel. 043-3882662

Faculteit Geowetenschappen

Universiteit Utrecht

Postbus 80.115

3508 TC Utrecht

Tel. 030-2537807 / 030-2531625 ; e-mail: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien.