Universiteit voor Humanistiek

Profiel Socrates-leerstoel Universiteit voor Humanistiek
Prof. dr. Joachim Duyndam

Bijzondere leeropdracht: ‘Wijsbegeerte, in het bijzonder met betrekking tot humanisme, mensbeeld, en geestelijke weerbaarheid’.

E-mail: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien.

Joachim Duyndam studeerde filosofie aan de universiteiten van Utrecht, Nijmegen en Amsterdam, waar hij in 1984 cum laude afstudeerde bij de hermeneutische filosoof prof. dr. Theo de Boer. Zijn doctoraal thesis De meervoudigheid van de mens is als boek verschenen in de Filosofische Reeks van de Universiteit van Amsterdam. Na zijn afstuderen werkte hij van 1984 tot en met 1988 als wetenschappelijk onderwijsmedewerker aan de Faculteit Wijsbegeerte te Nijmegen (KUN, thans RU). Sinds de oprichting van de Universiteit voor Humanistiek in 1989 is hij daaraan verbonden, eerst als universitair docent, later als universitair hoofddocent filosofie, in het bijzonder humanistische antropologie, en thans ook als bijzonder hoogleraar vanwege de stichting Socrates. Hij promoveerde in 1997 op een onderzoek naar empathie en inlevingsvermogen (Denken, passie en compassie).

Recente publicaties (2009):

Joachim Duyndam, ‘Inspiratie door voorbeeldfiguren. Een humanistische visie'. In: Hans Alma en Adri Smaling (red.), Waarvoor je leeft. Studies naar humanistische bronnen van zin. Amsterdam: SWP / HUP, 2009, p. 107-119.

Joachim Duyndam, ‘Sincerely Me. Enjoyment and the Truth of Hedonism'. In: Benda Hofmeyr (ed.), Radical Passivity. Rethinking Ethical Agency in Levinas. Library of Ethics and Applied Philosophy Series nr 20. Heidelberg: Springer, 2009, p. 67-78.

Joachim Duyndam, ‘Girard and Levinas, Cain and Abel, Mimesis and the Face'. In: Contagion. Journal of Violence, Mimesis, and Culture,15/16 (2009), p. 237-248.

Joachim Duyndam, ‘Empathy and the Potential Body of Imagination'. In: G. Bottà & M. Härmänmaa (eds.), Language and the Scientific Imagination. Helsinki: University of Helsinki, Language Centre (2009).

Joachim Duyndam, ‘Girard's Anthropology of Addiction'. In: G. Bottà & M. Härmänmaa (eds.), Language and the Scientific Imagination. Helsinki: University of Helsinki, Language Centre (2009).

Joachim Duyndam & Renée van Riessen (red.), Mededelingen van de Levinas Studiekring, 14 (2009).

Meer publicaties staan op www.duyndam.net

Prof. Duyndam verzorgt aan de Universiteit voor Humanistiek onder andere het volgende onderwijs:

- Bachelor: Identiteit en Existentie (Ba-Z1)

- Minor: Humanisme als levensbeschouwing (HAL)

- Master: De betekenis van voorbeeldfiguren in humanisme en humanistiek en Geestelijke begeleiding levensbeschouwelijk doorlicht

- Graduate School: promotiebegeleiding

Daarnaast vervulde en vervult hij diverse gastdocentschappen (o.a. Amsterdamse Toneelschool) en is hij een veelgevraagd spreker van lezingen (o.a. over inter-levensbeschouwelijke dialoog).

ONDERZOEK:

Geestelijke Weerbaarheid en Humanisme (GW&H)

Een interdisciplinair humanistiek onderzoeksproject

Projectleider: Prof. dr. Joachim Duyndam

Het onderzoeksproject Geestelijke Weerbaarheid en Humanisme (GW&H) beoogt een herneming en actualisatie van het project dat Jaap van Praag, founding father van het hedendaagse Nederlandse humanisme, in gang zette en dat hij als zijn ‘grote strijd' beschouwde. Ervan uitgaande dat levensbeschouwing een belangrijke factor is in de geestelijke weerbaarheid van mensen, wilde hij een humanisme ontwikkelen en bevorderen dat mensen geestelijk weerbaar maakt. Van Praag was in dit streven diepgaand beïnvloed door de ervaring van het opkomende en botvierende fascisme in de jaren dertig en veertig van de twintigste eeuw. De oriëntatie en inspiratie die een bewust geleefde levensbeschouwing zoals het humanisme biedt, kan mensen volgens Van Praag weerbaar maken tegen de krachten en verleidingen van gelijkschakelende massabewegingen.

De context waarin geestelijke weerbaarheid vandaag urgent is, is echter aanzienlijk anders dan in de tijd van Van Praag. Waar hij in het overzichtelijk verzuilde naoorlogse Nederland een humanistische levensbeschouwing kon ontwikkelen naast de gevestigde kerken en genootschappen, leven we vandaag in een wereld van toenemende globalisering, migratie, multi-culturaliteit, Noord-Zuid ongelijkheid, en (ook levensbeschouwelijke) individualisering - om slechts enkele van de gangbare karakteriseringen te noemen. Maar ook in deze tijd staan mensen bloot aan de druk van uiteenlopende massale verschijnselen: van consumentisme, culturele vervlakking, prestatiedruk, normerende lifestyle- en opiniedruk tot aan mediahypes, islamofobie, en algehele vreemdelingenangst. Geestelijke weerbaarheid is nodig om geen speelbal van dergelijke bewegingen en ontwikkelingen te worden. Nodig omdat deze bewegingen en ontwikkelingen bedreigend zijn voor vitale menselijke waarden als vrijheid, verantwoordelijkheid, solidariteit, en zelfs menselijke waardigheid.

In dit onderzoeksproject worden humanisme en geestelijke weerbaarheid vanuit een hedendaagse context op elkaar betrokken. Gezocht wordt naar verdere ontwikkeling van een inter-levensbeschouwelijk humanisme, vanuit de verwachting dat deze de geestelijke weerbaarheid kan bevorderen die vandaag nodig is. Dit op dialoog gerichte humanisme vertrekt vanuit humanistische grondwaarden en, anders dan een monadische levensbeschouwing, kenmerkt het zich door openheid en dialoog. Het zet in op een gezamenlijke zoektocht in plaats van op vastliggende antwoorden, en vraagt daarom een wijze omgang met eindigheid, onzekerheid, en verschillen. Als dialogische levensbeschouwing manifesteert het humanisme zich als een kritisch onderzoekende en vernieuwende beweging in de cultuur - als een eigen traditie dus, maar niet exclusief. Als onderzoekende en op (wetenschappelijk) debat gerichte levensbeschouwing zoekt het humanisme uitdrukkelijk verbinding met ‘humanistisch' te noemen elementen en stromingen in andere religieuze en levensbeschouwelijke tradities.

Het doel van dit onderzoeksproject kan worden samengevat als het verbinden van deze humanistische openheid en dialoog met (de bevordering van) geestelijke weerbaarheid. Een uitgebreide omschrijving van het onderzoeksproject staat hier.

Contactgegevens:

Universiteit voor Humanistiek

Postbus 797 HT Utrecht

Tel. 030-2390114

http://www.duyndam.net

E-mail: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien.

Laat je niet gek maken!

Hoorcolleges over geestelijke weerbaarheid


Van Ben Saunders tot de PVV en van 'De Wereld Draait Door' tot de iPad. Constant kunnen we aansluiten bij een trend of ons er juist tegen verzetten. Maar doen we dit omdat we zelf hebben nagedacht of omdat we meelopen? Herkenbaar?

Hoe kun je veerkrachtig zijn in een tijd waarin media en markt domineren? Maak jezelf 'geestelijk weerbaarder' door te luisteren naar "Laat je niet gek maken", een nieuwe serie hoorcolleges van Joachim Duyndam, Socrates hoogleraar filosofie aan de Universiteit voor Humanistiek. Ga naar www.human.nl/laatjenietgekmaken


Deel 1: De grote strijd van Jaap van Praag
In het eerste deel treedt Duyndam in de voetsporen van Jaap van Praag, de grondlegger van het humanisme in Nederland. Beiden betogen dat men het humanisme kan benutten om mensen weerbaarder te maken. Jaap van Praag noemde het bevorderen van de geestelijke weerbaarheid zijn 'grote' strijd. Niet meelopen en napraten maar zelf nadenken. Duyndam zet in dit eerste deel uiteen wat je onder geestelijke weerbaarheid kunt verstaan. Ook licht hij toe wat humanisme eigenlijk inhoudt en wat het kan betekenen voor een veerkrachtige geest.


Deel 2: Inspiratie door voorbeeldfiguren
Het tweede deel in de serie draait om inspiratie door voorbeeldfiguren. Iemand als Nelson Mandela kan bijvoorbeeld enorm inspireren. Geestelijk weerbaar word je echter niet door hem simpelweg na te bootsen, maar door een eigen creatieve interpretatie van zijn leven en werk te maken voor je eigen leven.


Deel 3: 'Echte' empathie
Duyndam gaat in op de aanstekelijkheid van emoties in deel drie. Hij onderzoekt wanneer we emoties enkel kopiëren en wanneer we kunnen spreken van echte empathie. Een belangrijk onderscheid in dit emo-tijdperk, waar zo veel op emoties wordt ingespeeld.


Deel 4: Autonomie in een relatie
Het laatste hoorcollege gaat over de traditionele humanistische waarde: autonomie. Wat verstond de filosoof Immanuel Kant, die dit op de agenda zette, hieronder?

Duyndam zet vraagtekens bij de hoge verwachtingen van het 'zelf'. Je moet het in de relatie zoeken, de dialoog aangaan. Je niet gek laten maken betekent niet dat je meningen en trends buiten sluit. Probeer Geert Wilders bijvoorbeeld maar eens te negeren. Ga de relatie met anderen juist aan maar kopieer ze niet, geef er je eigen creatieve draai aan.


De serie bestaat uit vier audioregistraties van ieder circa 30 minuten per deel. U kunt de hoorcolleges direct op uw computer beluisteren. U kunt de hoorcolleges direct op uw computer beluisteren. Luistert u liever in de trein op u MP3-speler of op een cd in de auto? Dat kan wanneer u zich abonneert op de Hoorcolleges Online Podcast. U vindt alle informatie die u nodig hebt op www.human.nl/laatjenietgekmaken